1) En az 1 yıl kıdem
Kıdem tazminatının ilk şartı, aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl (365 gün) çalışmış olmaktır. Bir yılın altındaki çalışmalarda kıdem tazminatı doğmaz. Süre, iş sözleşmesinin başladığı tarihten sona erdiği tarihe kadar takvim olarak hesaplanır; deneme süresi de bu süreye dahildir. Aynı işverenin farklı iş yerlerinde geçen süreler ile işyeri devri hâlinde önceki süreler birleştirilir. Ücretsiz izinde geçen süreler ise kıdeme sayılmaz.
2) Kıdeme hak kazandıran bir fesih
İkinci şart, sözleşmenin kıdeme hak kazandıran bir nedenle sona ermesidir. Başlıca hâller:
- İşverenin, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık (m.25/II) dışında bir nedenle feshi,
- İşçinin haklı nedenle derhal feshi (m.24 — ücretin ödenmemesi, sağlık, mobbing vb.),
- Emeklilik (yaşlılık aylığı) veya emeklilik için gerekli prim/gün şartının tamamlanması,
- Erkek işçinin muvazzaf askerlik nedeniyle ayrılması,
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde ayrılması,
- İşçinin ölümü (tazminat yasal mirasçılara ödenir).
Kendi isteğiyle ve haklı bir nedene dayanmadan istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. İşten çıkışta hangi hakların doğduğunu topluca görmek için işten çıkışta işçinin hakları rehberine bakabilirsiniz.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Kıdem tazminatı, her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret esas alınarak hesaplanır. Yaklaşık formül: (giydirilmiş brüt aylık ücret × toplam çalışılan gün) ÷ 365. "Giydirilmiş ücret", çıplak maaşa; yol, yemek, düzenli prim, ikramiye, yakacak gibi süreklilik arz eden menfaatlerin eklenmesiyle bulunur. Tazminattan yalnızca binde 7,59 damga vergisi kesilir, gelir vergisi alınmaz. Her yıl için ödenecek tutar, yasal kıdem tavanını aşamaz; güncel değer için kıdem tazminatı tavanı sayfasına, net hesap için kıdem tazminatı hesaplama aracına bakın.
Kıdem ile ihbar tazminatı aynı şey değildir
En sık karışan konulardan biri budur. Kıdem tazminatı en az 1 yıl çalışmaya bağlıdır ve sadece damga vergisine tabidir. İhbar tazminatı ise bildirim süresine (2/4/6/8 hafta) uyulmamasının karşılığıdır, 1 yıl şartı yoktur ve gelir vergisine de tabidir. İkisi aynı fesihte birlikte doğabilir. Ayrıntı için ihbar tazminatı hesaplama sayfasına bakın.